تاریخچه ی هیدروگرافی

مقدمه

هیدروگرافی(Hydrography) از واژه ی یونانی هیدرو (آب یا سیال)و گرافی (ترسیم)تشکیل شده است و شاخه ای از علم ژئودزی میباشد که با مشاهده و مطالعه  به بررسی مشخصات فیزیکی آب ها (اقیانوس ها ، دریاها، دریاچه ها، مخازن سد و رودخانه ها ) می پردازد .در هیدروگرافی  با تعین یک سری از پارامتر ها ، شکل و ژئومورفولوژی بستر آب ها نیز ترسیم می گردد.

نرم افزار دوربین را گم کرده اید ؟ یا به دنبال آپدیت های ان هستید ؟ اینجا را نگاه کنید.

یا دفترچه ی راهنما میخواهید؟ اینجا را نگاه کنید.

تاریخچه پیدایش 

هیدروگرافی قدمتی نزدیک به تاریخ دریانوردی را دارد .دریا نوردانی در ابتدا با رسم نقشه هایی که برای تعیین آب های تحت مالکیت کشور خود بودند این فن را شروع کردند . با توسعه ی صنعت دریانوردی و تجارت آبی هیدروگرافی از اهمیت بیشتری برخوردار شد و دولت های آن زمان در کنار دریانوردان خود یک هیدروگراف را برای ایجاد نقشه های آبی و شناسایی مناطق خطرناک برای کشتی رانی استخدام کردند.

اگرچه در ایتالیا قدیمی ترین نقشه های دریایی وجود دارد اما اولین کشوری که به طور رسمی هیدروگرافی را با این نام آغاز نمود پادشاهی انگلستان در قرن 16م بود؛  قبل از ایجاد اداره ی  مذکور کاپیتان های نیروی دریایی سلطنتی  مسئول رسیدگی به ترسیم نقشه های دریایی بودند  که اغلب داده های ناوبری دارای اطلاعات نامناسب  برای یک سفر دریایی ایمن را فراهم میکردند بر همین اساس .برای اولین بار در سال 1795 میلادی دولت انگلستان  آدمیرال الکساندر  دالریمپل[1](شکل 1) در دریای مدیترانه را  مسئول هیدروگرافی در کشتی های HM گذاشتند؛   او با جمع آوری داده ها و چارت های دریانوردی قدیمی و تطبیق آن با حال آن روز  در طی یک سال کاتالوگ دریانوردی را برای مسیر مدیترانه تا خلیج کویبرون[1] در بریتانی را ایجاد کرد  .

در آنسوی آب های اقیانوس اطلس در کشور آمریکا به طور رسمی  در تاریخ 10 فوریه 1807  این عرصه پا به وجود نهاد .اولین و قدیمی ترین آژانس انجام دهنده ی هیدروگرافی اداره ی نقشه برداری ساحل[3] بود که به دستور توماس جفرسون رییس جمهور وقت و با تصویب کنگره ی آن زمان پا به عرصه ی وجود نهاد اولین سرپرست این اداره فردیناند رودولف هاسلر[4] (شکل 2) بود.
هاسلر گروهی از مدیران، ژئودزین ها، کارتوگراف ها ، زمین شناسان، متالوژیست ها، هیدروگراف ها ، ملوانان و کارگران را برای هدف بررسی نقشه ی ساحلی کل ایالات متحده به خدمت گمارد.

اولین بررسی رسمی هیدروگرافی در ایالات متحده ی آمریکا در سال 1834 میلادی و در طول سواحل جنوبی لانگ آیلند صورت گرفت.و در حدود پنج سال بعد یعنی سال   1839 میلادی آمریکا اولین  چارت دریایی خود را  منتشر کرد .

سیر تکامل روش ها

روش قطبی و ریسمان سرب دار[5]: اولین نقشه برداران هیدروگرافی عمق را توسط روش قطبی و رسیمان سرب دار دستی  اندازه میگرفتند ،که در این روش موقعیت هر نقطه روی سطح آب را به 3 فیکس که توسط وسیله ای به نام سکستانت[6] اندازه گیری می شد را توجیه میکردند .ریسمان سربدار نیز ریسمانی با طول های مشخص همانند یک اشل یا شاخص بودند که در سر ریسمان وزنه ای از جنس فلز سرب وجود داشت و توسط رها کردن آن در آب و خواندن مقدار خطوط ریسمان عمق را اندازه می گرفتند  .

 

 

روش :weighted wire-dragاین روش در سال  1904 میلادی به روش های هیدروگرافی  اضافه شد ؛ در این روش سیمی طولانی به دو نقطه ی با فاصله معین متصل  توسط این دو نقطه کشیده می شد؛ خود سیم در یک عمق  وفاصله ی مشخص توسط وزنه ها و شناور ها  قرار داشت   اگر سیم  با یک انسداد یا مانع مواجه می گشد  دچار کشیدگی می شد  و تشکیل حالت “V”  را میداد  و با توجه به عمق و موقعیت،  محل کشتی های غرق شده و یا برآمدگی های کف دریا را نشان میداد

 

روش Dorsey Fathometer  : در دهه ی 30 میلادی با توسعه و پیاده سازی اکوساندر[7] های تک پرتو و اتصال آن به زیر کشتی ها برای اندازه گیری عمق کف دریا ها مورد استفاده قرار میگرفت  .با تعیین یک سری خطوط با فاصله ی مشخص اکوساندر های تک پرتو و فتومترها سرعت پردازش را افزایش می داند و باعث می شدند که اطلاعات بیشتری از کف دریا جمع آوری شود .اگرچه این روش همچنان “گپ” هایی در اطلاعات عمق بین خطوط نقشه برداری به صورت کمّی به جا می گذاشت

روش چند پرتویی سوناراسکنر[8]:

در دهه های 50 و60 و 70 میلادی با پیشرفت سونار اسکنر ها ،اساس بررسی کف آب ها کاملا تغییر کرد. با این پیشرفت شگرف دستگهای سونار امروزی به جای این که یک پرتوی موج مکانیکی مانند روش قبل را ارسال کنند از چندین موج مکانیکی همزمان استفاده میکند که این امر باعث شده که اطلاعات عمق یابی با پوشش 100% از ناحیه ی کف دریافت شود .ساید اسکن سونار[9] از این نوع اسکنر های کف دریا است که مانند یک یدککش به زیر شناور یا کشتی متصل میشود

روش های نوین در هیدرو گرافی

سنجش از دور یکی از علومی است که دارای ردپای قوی در هیدروگرافی است ؛ در سال های 1960 با همه گیر شدن و توسعه ی  لیزر ها ، برای اولین بار از سیستم لیدار[10] که از توسعه های دانش  سنجش از دور می باشد در هیدروگرافی مورد استفاده قرار گرفت .آمریکا از اولین کشور هایی بود که از لیدار برای آن مقصود استفاده نمود و چند سال بعد کانادا و استرالیا در فهرست استفاده کنندگان لیدار برای مقاصد هیدروگرافی قرار گرفتند. این دستگاه به وسیله ی لیزر با توجه به پالس ارسالی فاصله ی بین فرستنده و گیرنده را مشخص میکند .اساس کار لیدار در هیدروگرافی به این صورت است که سنجشگر لیدار دو پالس لیزر با طول موج مشخص را به سوی سطح آب میفرستد و با نفوذ این پالس ها به درون آب و باز گشت آن ها از کف آب ها با توجه به اختلاف زمان بین موج فرستاده شده و گرفته شده و با احتساب میزان اعوجاج و نویز در دستگاه عمق یابی انجام میشود . همچنین با ارتباط بین ماهواره های GNSS   (جی پی اس[11] ، گالیله[12] ، گلوناس13] ) و دستگاه لیدار باعث مشود که همزمان با عمق یابی برداشت مسطحاتی نیز انجام شود.

منابع:

  1. کاربرد لیدار در نقشه­ برداری و هیدروگرافی، سلامی،ف، 1386، ماهنامه علمی و فنی سازمان نقشه برداری کشور، شماره 91، سال 18
  2. “The United Kingdom Hydrographic Office timeline” (PDF). UKHO. Archived from the original (PDF) on 2011-07-21. Retrieved 2011-01-23.
  3. “Charting the world for over 200 years”. www.ukho.gov.uk. UKHO. Retrieved 2006-11-15.
  1. “History of Hydrographic Survey” https://www.nauticalcharts.noaa.gov
    /hsd/hydro_history.html .
  2. Application of remote sensing techniques to hydrography with emphasis on bathymetry. M.S. Thesis(PDF). https://ntrs.nasa.gov/ search.jsp ?R= 19810004899.

پانوشت :

[1] The Coast Survey

[2] Ferdinand Rudolph Hassler

[3] Quiberon Bay

[4] Alexander Dalrymple

[5] Lead line Survey

[6] Sextant

[7] echo sounder

[8] scan sonar

[9] Side scan sonar

[10] Lidar

[11] GPS

[12] Galileo

[13] Glonaas

Print Friendly, PDF & Email

میدیا رستمی

اهل سنندج قبلا ورزشکار تکواندو ؛ دانش آموخته ی دبیرستان نمونه دولتی ؛کارشناس مهندسی ژئوماتیک ؛ مدرس دوره های خصوصی و سردبیر مجله ی ژئوماتیک دانشگاه آزاد ؛ برنامه نویس و طراح وب و دارای تسلط به زبان های C# و متلب ||| امضا: Nullius in verba به حرف دیگران توجه نکن |||

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *